સિટી ટુડે : 21
અમો ધારાસભ્ય ઈમરાન ખેડાવાલા, જીપીસીસી વરિષ્ઠ આગેવાન – પૂર્વ ધારાસભ્ય ગ્યાસુદ્દીન શેખ અને પૂર્વ ધારાસભ્ય મોહંમદ જાવેદ પીરઝાદા આપશ્રીને ખૂબ જ ગંભીર ચિંતા બાબતે રજૂઆત કરી રહ્યા છીએ કે ગુજરાત પોલીસના રાજ્ય ગુપ્તચર બ્યુરો દ્વારા ૧૯ જૂન ૨૦૨૬ ના રોજ રાજયભરમાં કટ્ટરપંથી વિરોધી કોષો (એન્ટી રેડીકલાઈઝેશન સેલ) ની સ્થાપનાના અનુસંધાનમાં જારી કરાયેલ સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) અને ઓપરેશનલ રોડમેપના અહેવાલો
અંગે અમો ખૂબ જ ચિંતિત છીએ.
સોશ્યલ મિડિયા મારફતે મળેલ પત્રો પરથી સમાચાર અહેવાલો સૂચવે છે કે આ કોષો પહેલાથી જ જિલ્લાઓમાં કાર્યરત થઈ ગયા છે. વધુ નોંધપાત્ર રીતે, SOP અંગેની વિગતો જાહેરમાં સામે આવી છે. અમો આ SOP અંગેની સત્યતા કે સંપૂર્ણતા સ્વતંત્ર રીતે ચકાસી શકતા નથી. SOP માં આપેલી સામગ્રી આપશ્રીના તાત્કાલિક ધ્યાનને પાત્ર છે તેટલા ગંભીર છે. જો અહેવાલ ખૂબ જ ગંભીરતા સાથે સાચા હોય તો તેનાથી ગહન બંધારણીય મહત્વના મુદ્દાઓ ઉપસ્થિત થાય છે.
આતંકવાદ, હિંસક ઉગ્રવાદ, જાહેર વ્યવસ્થા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકતી પ્રવૃત્તિઓને રોકવા માટે રાજ્યની અને તમામ સમાજ તથા સમુદાયની નિઃશંકપણે એક ગંભીર બંધારણીય ફરજ છે. વાસ્તવિક સુરક્ષા જોખમો સામે મજબૂત ગુપ્ત માહિતી એકત્રિત કરવાની જરૂરિયાત પર કોઈ પણ જવાબદાર નાગરિકને વાંધો હોઈ શકે નહીં. જો કે આ દરમ્યાન લીધેલા કટ્ટરપંથ વિરોધી પગલાંથી બંધારણ, કાયદાના શાસન અને દરેક નાગરિકને બંધારણ દ્વારા પ્રાપ્ત ગોપનિયતાના મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન ના થવું જોઈએ.
SOP ના અહેવાલિત અંશો ખૂબ જ ચિંતાજનક છે. તેઓ વ્યાપક શબ્દોમાં “કટ્ટરપંથી વ્યક્તિ” ને ઓળખવા માટેની વર્તણૂકીય સૂચકાંકોની યાદી આપે છે જેમાં અચાનક દાઢી રાખવી, નકાબ પહેરવો, સામાન્ય વાતચીતમાં અરબી શબ્દોને ઉપયોગ કરવો, મુસ્લિમોને અસર કરતી ઘટનાઓ પર કડક પ્રતિક્રિયા આપવી સામેલ છે.
ધાર્મિક કારણોસર શિક્ષણ કે રોજગાર છોડી દાઢી રાખવી, ઝભ્ભો લેંઘો પહેરવો, ધાર્મિક નેતાઓને વારંવાર મળવું, “સંવેદનશીલ” તરીકે ઓળખાતી મસ્જિદો અને મદરેસાની મુલાકાત લેવી વગેરે. જો આ અહેવાલો કથિત SOP ની સામગ્રીને સચોટ રીતે પ્રતિબિંબિત કરે છે, તો તેઓ ધાર્મિક ઓળખની સામાન્ય અભિવ્યક્તિઓ અને બંધારણીય રીતે સુરક્ષિત આચરણને પોલીસ શંકાના આધાર તરીકે ગણવાનું જોખમ લે છે.
સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ, ઓનલાઈન ફોરમ, મેસેજિંગ એપ્લિકેશન્સ અને એક્રિપ્ટેડ કોમ્યુનિકેશન પ્લેટફોર્મ્સ પર દેખરેખ રાખવા; વ્યક્તિઓ પર ડોઝિયર્સ તૈયાર કરવા; કોમ્યુનિટી નેટવર્કસનું મેપિંગ; અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ અને અને શિક્ષકોની પ્રોફાઇલિંગ સહિત વ્યક્તિઓની વ્યાપક પ્રોફાઈલિંગની આવશ્યકતા ધરાવતા અહેવાલો પણ એટલા જ ચિંતાજનક છે.
જ્યારે ગુપ્તચર એજન્સીઓ વિશ્વસનીય માહિતીના આધારે ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ પર કાયદેસર રીતે દેખરેખ રાખી શકે છે, ત્યારે કોઈપણ માળખું જે મુખ્યત્વે ધર્મ, દેખાવ, ભાષા, પહેરવેશ અથવા ધાર્મિક પાલનના આધારે દેખરેખ અથવા પ્રોફાઇલિંગને સક્ષમ બનાવે છે તે ગહન બંધારણીય ચિંતાઓ ઉભી કરશે.
આવા પગલાં, જો સ્પષ્ટ રીતે વ્યાખ્યાયિત કાનૂની મર્યાદાઓ, ઉદ્દેશ્ય સુરક્ષા અને ન્યાયિક દેખરેખ વિના લેવામાં આવે તો, તે અસંગત ગણાશે.
બંધારણમાં તમામ નાગરિકોને કાયદાની સમાનતા, ધાર્મિક સ્વતંત્રતા, વાણી સ્વાતંત્ર્ય, ગૌરવ અને ગોપનીયતાના અધિકાર આપેલ છે.
આતંકવાદી સંગઠનો સાથે સંડોવણી દર્શાવતા વર્તન – જેમ કે પ્રતિબંધિત સંગઠનો સાથે સંબંધિત સામગ્રીનો કબજો અથવા પ્રસાર, વિસ્ફોટક પુરોગામીઓની ખરીદી, આતંકવાદી નેટવર્ક્સ સાથે સ્પષ્ટ સંબંધો તેમજ કાયદા દ્વારા સુરક્ષિત સામાન્ય ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક અથવા વ્યક્તિગત પ્રથાઓ વચ્ચે તફાવત કરવો પણ એટલો જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ બંનેને ભેળવી શકાતા નથી. પૂર્વગ્રહયુકત નિર્ણયથી બંધારણીય અધિકારની રક્ષા માટેની કલમો ૧૪, ૧૯, ૨૧, ૨૫ અને ૨૬ હેઠળ ઉલ્લંઘન થવાની સંભાવના છે.
આપણા બંધારણમાં ભારપૂર્વક જણાવવામાં આવ્યું છે કે સરકારો રૂઢિચુસ્તતાઓ અથવા સામૂહિક શંકાના આધારે આગળ વધી શકશે નહીં. નાગરિકોના સમાન અધિકારોના રક્ષણ માટે જરૂરી છે કે દરેક નાગરિકનું મૂલ્યાંકન ગેરકાયદેસર આચરણના વિશ્વસનીય પુરાવાના આધારે કરવામાં આવે. નહીં કે સમુદાય વિશેષની શ્રદ્ધા, સાંસ્કૃતિક ઓળખ, પોશાક, ભાષા, દેખાવ અથવા કાયદેસર ધાર્મિક પ્રથાઓના આધારે.
ચોક્કસ સમુદાયને અન્યાય કરવાની આશંકા ઉભી કરે તેવું કોઈપણ SOP સમાન રક્ષણના બંધારણીય અધિકારોના ઉલ્લંઘન સમાન છે.
અમો આ ખૂબ જ ગંભીર બાબતે આપશ્રીના હસ્તક્ષેપ માટે નમ્ર વિનંતી કરીએ છીએ કે, જો અહેવાલ આધારિત SOP ખરેખર અમલમાં છે, તો ધર્મ, ધાર્મિક પ્રથાઓ, પોશાક, ભાષા, દેખાવ અથવા અન્ય બંધારણીય રીતે સુરક્ષિત લાક્ષણિકતાઓના આધારે પ્રોફાઈલિંગ અથવા દેખરેખને સીધી કે આડકતરી રીતે મંજૂરી આપતી બધી જોગવાઈઓની વ્યાપક સમીક્ષા સુધી તેનો અમલ સ્થગિત રાખવામાં આવે.
જો સરકાર ખરેખર યુવાઓને રેડીકલાઈઝ થવાથી બચાવવા માંગતી હોય તો રાજ્યભરમાં સુપ્રિમ કોર્ટની અવહેલના કરીને અપાતા ધાર્મિક લાગણી દુભાવતા ભાષણ અને જે તે ધર્મ વિરુદ્ધ મૂકાતી સોશ્યલ મીડીયા પોસ્ટ કરનારાઓને તથા જે તે કારણોસર રેડીકલાઈઝ થઈને મોબ લીચીંગ કરતા કટ્ટરપંથી તત્વોને પણ એન્ટી રેડીકલાઈઝેશન સેલ અંતર્ગત આવરી લેવા જોઈએ. જેથી ચોક્કસ ધર્મ સમુદાયના લોકોને ટાર્ગેટ કરવામાં ન આવે અને રાજયના નાગરિકોના બંધારણીય અધિકારોનું રક્ષણ થાય.
અમારી આપશ્રીને વિનંતી છે કે SOP નું અમલીકરણ મનસ્વીરીતે ભેદભાવપૂર્ણ રીતે નહીં પરંતુ યોગ્ય ઠોસ પુરાવા આધારિત હોવું જોઈએ તેમજ ગેરકાયદેસર અથવા હિંસક આચરણ પર જ કેન્દ્રિત હોવી જોઈએ. માટે SOP નો બંધારણીય નિષ્ણાતો, પ્રખ્યાત ન્યાયશાસ્ત્રીઓ અને અનુભવી-સીનીયર ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીઓ તથા માનવ અધિકારો માટે કાર્ય કરતી સ્વતંત્ર સંસ્થાઓ દ્વારા ગહન વિચાર વિમર્શ તેમજ પરામર્શ કર્યા બાદ કોઈપણ પૂર્વગ્રહ રાખ્યા વિના બંધારણીય અધિકારો સાથે સુસંગત બનાવ્યા બાદ જ SOP નો કડક રીતે અમલ કરવામાં આવે.
રાજ્ય સરકાર તમામ નાગરિકોના બંધારણીય મૌલિક અધિકારોનું નિષ્પક્ષપણે રક્ષણ કરી રહી હોવાનો નાગરિકોમાં વિશ્વાસ સંપાદન કરવામાં આવે.
અમારું સ્પષ્ટ મંતવ્ય છે કે ધર્મ જાતિના ભેદભાવ વિના દરેક પ્રકારના કટ્ટરપંથ સામે પુરાવા આધારિત સખ્ત કાનૂની કાર્યવાહી થવી જ જોઈએ.
આપશ્રીને નમ્ર વિનંતી છે કે વર્તમાન SOP બંધારણીય અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરતી હોઈ તેને તાત્કાલિક પરત ખેંચી, યોગ્ય રીતે તેમાં બંધારણીય સુસંગત સુધારો વધારો કર્યા બાદ જ ધર્મ જાતિના ભેદભાવ વિના નિષ્પક્ષ રીતે એન્ટી રેડીકલાઈઝેશન સેલ અંતર્ગત SOP ના અમલ દ્વારા કડક કાનૂની કાર્યવાહી કરવા અમારી માંગણી છે.