નવી દિલ્હી, તા.૨૩
દેશના ખૂણે ખૂણે વિશિષ્ટ ઓળખ ધરાવતા પાકો, માલસામાન અને કૌશલ્યોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સરકારે જીઆઇ ટેગવાળા ઉત્પાદનોને વધારવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે. કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ પ્રધાન પીયૂષ ગોયલે વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં ભૌગોલિક સંકેત (જીઆઇ )નોંધણી સાથે ઉત્પાદનોની સંખ્યા ૬૦૫ થી વધારીને ૧૦,૦૦૦ કરવાનો લક્ષ્યાંક નિર્ધારિત કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે ૨૦૩૦ સુધીમાં જીઆઇ રજિસ્ટ્રેશનને ૧૦,૦૦૦ સુધી લઈ જવાના પ્રયાસની દેખરેખ રાખવા માટે એક સમિતિની રચના કરવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું, ‘આપણી આકાંક્ષા એવી હોવી જાેઈએ કે આગામી પાંચ વર્ષમાં આપણે જીઆઈની વાર્તા દરેક રાજ્ય અને દરેક જિલ્લામાં લઈ જઈ શકીએ.’
જીઆઇ ઉત્પાદનો એ ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં ઉત્પાદિત કૃષિ, કુદરતી અથવા ઉત્પાદિત ઉત્પાદનો (હસ્તકલા અને ઔદ્યોગિક માલ) છે. સામાન્ય રીતે, ઉત્પાદન સાથે જાેડાયેલ જીઆઇ ચિહ્ન ગ્રાહકને તેની ગુણવત્તા અને વિશિષ્ટતા વિશે ખાતરી આપે છે. ગોયલે અહીં આયોજિત ‘જીઆઇ સમાગમ’માં જણાવ્યું હતું કે, “અમારી પાસે આગળ વધવાની ખૂબ જ મહત્વાકાંક્ષી યોજના છે… અમે લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે કે અમારી પાસે ૧૦,૦૦૦ જીઆઇ નોંધણીઓ હોવી જાેઈએ.”
વાણિજ્ય પ્રધાને આ ઉત્પાદનોને સરકારી પ્રાપ્તિ પોર્ટલ જીઇએમ ઉપરાંત ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ પર પ્રમોટ કરવાનું સૂચન કર્યું હતું. ગોયલે કહ્યું કે સરકાર પેટન્ટ્સ, ડિઝાઇન્સ અને ટ્રેડમાર્ક્સના કંટ્રોલર જનરલ ઓફિસના કર્મચારીઓને મજબૂત કરવા માટે વધુ લોકોની ભરતી કરી રહી છે. ગોયલે કહ્યું, ‘આ ઓફિસમાં ૧૦૦૦ લોકો કામ કરવા જઈ રહ્યા છે. તેમાંથી ૫૦૦ લોકોને નોકરીએ રાખવામાં આવ્યા છે અને આગામી એક-બે વર્ષમાં અન્ય ૫૦૦ લોકો આવશે. જીઆઇ ચિહ્ન સાથેના પ્રખ્યાત ઉત્પાદનોમાં બાસમતી ચોખા, દાર્જિલિંગ ચા, ચંદેરી કાપડ, મૈસૂર સિલ્ક, કુલ્લુ શાલ્સ, કાંગડા ચા, તંજાવુર પેઇન્ટિંગ્સ, અલ્હાબાદ સુરખા, ફરુખાબાદ પ્રિન્ટ્સ, લખનૌ જરદોસી અને કાશ્મીર અખરોટની લાકડાની કોતરણીનો સમાવેશ થાય છે.
ગોયલે કહ્યું કે જીઆઈ માર્ક માટે જરૂરી ઈન્ટેલેક્ચ્યુઅલ પ્રોપર્ટી રાઈટ્સ (આઈપીઆર) મંજૂરી મેળવવા માટેની પ્રક્રિયાઓને પણ સરળ બનાવવામાં આવી છે. એકવાર પ્રોડક્ટનું જીઆઇ રજિસ્ટ્રેશન થઈ જાય પછી કોઈ વ્યક્તિ કે કંપની તે નામની પ્રોડક્ટ વેચી શકશે નહીં.
આ માર્ક ૧૦ વર્ષના સમયગાળા માટે માન્ય છે જે પછી તેને નવીકરણ કરી શકાય છે. જીઆઇ નોંધણીના અન્ય ફાયદાઓમાં તે સારા માટે કાનૂની રક્ષણ, અન્ય લોકો દ્વારા અનધિકૃત ઉપયોગ સામે નિવારણ અને નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાનો સમાવેશ થાય છે.